Cây macca không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cao mà còn góp phần bảo vệ môi trường cũng như cung cấp nguồn dinh dưỡng quý giá cho con người. Tuy nhiên để trồng cây macca đạt hiệu quả tốt nhất bạn nên nắm vững các kỹ thuật trồng cây macca đúng đắn. Trong bài viết này, bạn hãy cùng Macca Ánh Dương tìm hiểu chi tiết về kỹ thuật trồng cây macca từ việc chọn giống, chuẩn bị đất đến chăm sóc và thu hoạch nhé!

Điều kiện thích hợp để trồng cây macca

Cây macca (Macadamia) được mệnh danh là “hoàng hậu của các loại quả khô” nhờ giá trị dinh dưỡng và hiệu quả kinh tế rất cao. Tuy nhiên, loại cây này khá “kén” thời tiết và thổ nhưỡng. Để cây sinh trưởng tốt, tỷ lệ đậu quả cao vùng trồng cây macca cần đáp ứng được các điều kiện nghiêm ngặt dưới đây.

Khí hậu và nhiệt độ

Cây macca phát triển tốt nhất ở những khu vực có khí hậu ấm áp và ôn hòa, với nhiệt độ trung bình từ 15°C – 25°C. Cây có thể chịu được nhiệt độ cao, nhưng không chịu được lạnh giá kéo dài.

Lượng mưa trung bình hàng năm từ 1.200-2.500 mm là phù hợp nhất. Macca không chịu được ngập úng vì vậy cần có hệ thống thoát nước tốt để tránh tình trạng này.

Vào giai đoạn phân hóa mầm hoa, macca bắt buộc cần nhiệt độ ban đêm duy trì từ 18°C – 21°C liên tục trong khoảng 5 tuần. Nếu nhiệt độ ban đêm quá cao, cây sẽ chỉ phát triển lá mà không ra hoa.

Đất trồng và độ pH

Đất trồng cây macca cần có độ pH từ 5.0 đến 6.5 và phải có khả năng thoát nước tốt. Đất cát pha, đất đỏ bazan là lựa chọn lý tưởng cho cây macca vì chúng có độ thoát nước và khả năng giữ ẩm tốt. Tuyệt đối không trồng macca trên đất cát thuần, đất sét nặng, đất bị nhiễm mặn, nhiễm phèn hoặc đất bị đá ong hóa.

Ánh sáng và độ ẩm

Cây macca cần ánh sáng mặt trời trực tiếp ít nhất 6-8 giờ mỗi ngày để quang hợp tốt. Độ ẩm thích hợp cho cây macca dao động từ 60-70%. Cây macca cần trồng ở không gian thoáng đãng, phân bố mật độ hợp lý để các cành bên trong tán đều nhận được ánh nắng, giúp tăng năng suất quả.

Cây macca có tán lá rậm, nặng nhưng bộ rễ lại ăn nông và gỗ khá giòn. Vì vậy, macca rất dễ bị bật gốc hoặc gãy cành khi gặp gió bão lớn hoặc gió lốc. Do đó, bạn nên tránh trồng ở những vùng có gió phơn (gió Lào) thổi mạnh. Nếu trồng cần phải thiết kế trồng các loại cây chắn gió xung quanh vườn.

Chuẩn bị đất trồng cây macca

Để cây macca phát triển bền vững, bộ rễ khỏe và không bị thối ngập hay bật gốc khâu chuẩn bị đất là bước khởi đầu quan trọng nhất. Vì rễ macca ăn nông và cần nhiều oxy, việc làm đất phải đảm bảo độ tơi xốp và thoát nước cực tốt cho cây.

Thiết kế vườn và thu dọn mặt bằng

Trước khi tiến hành gieo trồng cây macca bạn hãy bắt đầu bằng việc thu dọn sạch cỏ dại, gốc cây, gạch đá và tàn dư thực vật của cây trồng trước đó để hạn chế nấm bệnh (đặc biệt là nấm Phytophthora gây thối rễ).

Đối với đất dốc (dưới 20°) cần thiết kế theo đường đồng mức hoặc làm bậc thang hẹp để chống xói mòn và giữ phân bón.

Macca chịu úng rất kém do đó bạn nên đào các rãnh thoát nước chính và rãnh phụ quanh vườn để đảm bảo nước không bị đọng lại quá 24 giờ sau các trận mưa lớn.

Xác định mật độ và khoảng cách trồng

Tùy thuộc vào địa hình và phương thức trồng (trồng thuần hay trồng xen), bạn có thể chọn các mật độ phổ biến sau:

Trồng thuần 1 loại cây macca: Khoảng cách 9mx5m (khoảng 222 cây/ha) hoặc 8mx5m (khoảng 250 cây/ha). Khoảng cách này giúp cây thông thoáng và đảm bảo đủ ánh sáng.
Trồng xen canh (cà phê, trà,…): Khoảng cách thường là 9mx6m hoặc 12mx6m để cây xen canh không cạnh tranh ánh sáng quá mức với cây trồng chính.

Quy cách đào hố trồng

Bạn nên tiến hành đào hố trước khi trồng từ 1 đến 2 tháng để đất có thời gian “thở” và tiêu diệt mầm bệnh.

Kích thước hố chuẩn là 80cm × 80cm × 80cm (Dài × Rộng × Sâu). Đối với đất tơi xốp có thể đào 60cm × 60cm × 60cm, tuy nhiên nếu hố rộng sẽ giúp rễ non dễ đâm sâu, bám chắc hơn.

Khi đào hố trồng cây macca bạn hãy để riêng lớp đất mặt (màu đen, giàu dinh dưỡng, sâu khoảng 0 – 30cm) sang một bên và lớp đất đáy (phía dưới sâu) sang một bên khác.

Phối trộn phân lót và lấp hố

Công đoạn này quyết định nguồn dinh dưỡng ban đầu cho cây non. Lượng phân bón lót tính cho 1 hố bao gồm:

Loại phân bón/Vật liệu	Liều lượng khuyến cáo
Phân chuồng hoai mục (hoặc phân hữu cơ vi sinh)	10 – 15 kg (nếu dùng phân vi sinh thì khoảng 3 – 5 kg)
Phân Lân (Super lân)	0.5 – 1.0 kg

Lưu ý: Nên bón phân trước khi trồng cây từ 1-2 tháng để đảm bảo đất đủ dinh dưỡng.

Quy trình lấp hố:

Bước 1: Trộn đều toàn bộ lớp đất mặt đã để riêng với tỷ lệ phân ở bảng trên.
Bước 2: Gạt hỗn hợp đất trộn phân này xuống hố trước. Nếu thiếu đất, lấy thêm đất mặt xung quanh vườn để bổ sung.
Bước 3: Lấp đất sao cho mặt hố cao hơn mặt đất tự nhiên từ 5 – 10 cm (tạo thành một ụ mô nhỏ). Việc này giúp đất không bị lõm xuống khi thối hụt sau mưa, tránh làm đọng nước ở gốc cây gây thối rễ.
Bước 4: Lấp phần đất đáy lên trên cùng để làm bồn định hình xung quanh.

Sau khi lấp hố xong, hãy để đất “nghỉ” và phân hủy hoàn toàn trong ít nhất 20 – 30 ngày rồi mới tiến hành xuống giống. Nếu trồng ngay sau khi bón phân lót, phân chưa hoai hết tỏa nhiệt sẽ làm cháy rễ non, dẫn đến chết cây.

Chọn giống cây macca

Công đoạn chọn giống là yếu tố mang tính “sống còn” khi đầu tư trồng macca. Vì đây là cây lâu năm (thu hoạch hàng chục năm), nếu chọn sai giống từ đầu bạn sẽ lãng phí rất nhiều thời gian và chi phí mà không thể cứu vãn được.

Các loại giống macca phổ biến

Hiện nay macca có khá nhiều giống, tại Việt Nam chủ yếu là có thể kể đế như OC, QN1, A38 hay A16. Mỗi giống có đặc điểm riêng về năng suất, chất lượng hạt và khả năng chống chịu sâu bệnh khác nhau.

Cách chọn giống phù hợp với vùng trồng

Khi chọn giống macca bạn nên xem xét điều kiện khí hậu và đất đai của vùng trồng để có một quyết định phù hợp và đúng đắn. Theo đó, bạn nên chọn giống có khả năng sinh trưởng tốt và kháng bệnh cao để đảm bảo năng suất cũng như chất lượng hạt.

Kỹ thuật gieo trồng cây macca

Sau khi đã chuẩn bị đất kỹ lưỡng và chọn được nguồn cây giống cây macca đạt chuẩn, bước tiếp theo là tiến hành xuống giống đúng kỹ thuật. Việc xuống giống đúng cách giúp bộ rễ cây không bị tổn thương, cây nhanh bén rễ vào đất mới và hạn chế tối đa tỷ lệ cây bị chết úng hoặc đổ ngã.

Thời vụ gieo trồng

Thời vụ gieo trồng cây macca thường bắt đầu từ đầu mùa mưa (vùng Tây Nguyên: khoảng từ tháng 5 đến tháng 7, vùng Tây Bắc: khoảng từ tháng 4 đến tháng 6). Thời gian này khí hậu ấm áp, độ ẩm cao giúp cây con nhanh chóng phát triển và bén rễ tốt.

Quy trình các bước xuống giống

Trước khi trồng, bạn hãy dùng cuốc đào một hố nhỏ chính giữa hố lớn đã lấp phân lót trước đó. Hố nhỏ này có độ sâu và độ rộng lớn hơn kích thước bầu cây định trồng một chút (khoảng 20 – 25 cm).

Bước 1: Rạch vỏ bầu

Dùng dao sắc rạch một đường vòng tròn quanh đáy bầu nilong để cắt bỏ phần đáy (kiểm tra xem có rễ cọc bị cuốn chiếu, rễ đuôi tôm hay không, nếu có thì dùng kéo bấm nhẹ phần rễ bị xoắn). Sau đó, rạch một đường dọc từ đáy lên miệng bầu. Chú ý là thao tác nhẹ nhàng để không làm vỡ bầu đất.

Bước 2: Đặt cây vào hố

Đặt bầu cây vào chính giữa hố nhỏ đồng thời điều chỉnh sao cho cây đứng thẳng đứng, hướng mắt ghép về phía khuất gió chính của vùng để tránh gió thổi làm tét mắt ghép.

Bước 3: Lấp đất và nén gốc

Một tay giữ cây thẳng, tay kia rút nhẹ vỏ bầu nilong ra ngoài sau đó tiến hành lấp đất mịn xung quanh bầu cây. Tiếp theo bạn hãy dùng tay nén nhẹ đất xung quanh gốc (nén từ ngoài vào trong) để giữ cây cố định, tránh nén quá chặt sát cổ rễ làm tổn thương hệ rễ non.

Bước 4: Định vị mặt bầu

Lấp đất sao cho mặt bầu đất ngang bằng hoặc cao hơn mặt đất xung quanh từ 2 – 3 cm. Tuyệt đối không lấp đất quá sâu ngập mắt ghép (dễ gây thối mắt ghép) hoặc trồng quá nông trồi bầu lên trên (dễ bị khô rễ).

Chăm sóc ngay sau khi trồng

Ngay sau khi trồng xong bạn bắt buộc phải tưới từ 15 – 20 lít nước/gốc để đất lèn chặt vào bầu rễ, xóa các khoảng trống khí cũng như giúp rễ tiếp xúc với đất tốt hơn. Nếu trời không mưa bạn hãy duy trì tưới 2 – 3 ngày/lần trong vài tuần đầu.

Do macca có bản lá to hứng gió nhưng rễ chưa bám đất, bạn cần cắm 1 hoặc 2 cọc tre/gỗ chéo sát thân cây, dùng dây nilon buộc cố định thân cây vào cọc (buộc lỏng theo hình chữ T hoặc hình số 8 để không làm xước vỏ cây).

Tiếp theo là dùng cỏ khô, rơm rạ hoặc tàn dư thực vật tủ xung quanh gốc cây một lớp dày 5 – 10 cm để giữ ẩm cho đất và hạn chế cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng. Lưu ý: Để hở cách cổ rễ (phần ranh giới giữa thân cây và mặt đất) khoảng 5 – 10 cm để tránh nấm bệnh xâm nhập.

Chăm sóc cây macca trong giai đoạn phát triển

Giai đoạn phát triển (tính từ năm thứ 2 đến năm thứ 4 sau khi trồng) là thời kỳ kiến thiết cơ bản quyết định toàn bộ cấu trúc sinh trưởng, phom dáng tán cây và khả năng cho năng suất cao khi bước vào giai đoạn kinh doanh.

Trong giai đoạn này, mục tiêu lớn nhất là giúp cây nhanh khép tán, tạo bộ khung vững chãi để chống gió bão và chuẩn bị thể lực tốt nhất cho mùa quả bói.

Tưới nước và dinh dưỡng

Cây macca cần được tưới nước đều đặn, đặc biệt là trong giai đoạn cây còn non. Ngoài ra, cần bón phân định kỳ để cung cấp đủ dinh dưỡng cho cây. Phân bón NPK và phân hữu cơ là lựa chọn tốt cho cây macca.

Phân hữu cơ (Hằng năm)

Liều lượng: 15 – 20 kg phân chuồng hoai mục (hoặc 3 – 5 kg phân hữu cơ vi sinh)/gốc/năm. Bón vào đầu mùa mưa. Đào rãnh nông (sâu 10 – 15 cm) xung quanh mép tán cây (hình chiếu của tán xuống đất), rải phân rồi lấp đất lại.

Phân vô cơ (NPK)

Chia làm 3 – 4 lần bón trong mùa mưa (mỗi lần cách nhau 2 tháng). Công thức bón tăng dần theo độ tuổi của cây: năm thứ 2 khoảng 300g – 400g/gốc/năm, năm thứ 3 khoảng 500g – 600g/gốc/năm, năm thứ 4 khoảng 800g – 1.200g/gốc/năm.

Kiểm soát cỏ dại và sâu bệnh

Việc kiểm soát cỏ dại và sâu bệnh là rất quan trọng để đảm bảo cây macca phát triển khỏe mạnh. Có thể sử dụng phương pháp thủ công hoặc hóa học để kiểm soát cỏ dại. Đối với sâu bệnh, nên sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật an toàn và thân thiện với môi trường.

Quản lý nước và độ ẩm

Mặc dù macca chịu hạn khá tốt nhưng để cây phát triển liên tục không bị khựng, bạn cần tưới nước định kỳ 7 – 10 ngày/lần trong các tháng mùa khô. Qua mùa mưa bạn hãy kiểm tra hệ thống thoát nước thường xuyên, tuyệt đối không để nước ứ đọng ở bồn gốc quá 24 giờ. Rễ macca rất nhạy cảm với nấm thối rễ trong điều kiện ngập úng. Song song đó là tiếp tục duy trì việc tủ rơm rạ, cỏ khô xung quanh gốc vào đầu mùa khô để giữ ẩm và điều hòa nhiệt độ toàn bộ đất mặt vùng trồng cây macca.

Quản lý cỏ dại và chống gió bão

Giữ cho vùng đất dưới tán cây macca luôn sạch cỏ để tránh cạnh tranh dinh dưỡng là một trong những việc làm tiên quyết để giữ cho cây macca xanh tốt cho năng suất cao. Đối với khoảng không giữa các hàng cây bạn có thể giữ lại lớp cỏ thấp (cắt ngắn) để giữ ẩm và chống xói mòn đất vào mùa mưa. Khi cây lớn lên, thân sẽ to ra bạn cần kiểm tra các dây buộc cọc định vị để nới lỏng, tránh tình trạng dây thắt chặt làm nghẽn mạch lưu thông dinh dưỡng của vỏ cây đồng thời thay thế cọc cũ nếu bị mục gãy.

Phòng trừ sâu bệnh hại giai đoạn phát triển

Ở giai đoạn này, cây thường xuyên ra các đợt lộc non (đọt non), đây là miếng mồi ngon của nhiều loại dịch hại.

Rệp sáp, bọ xít muỗi, rầy mềm

Rệp sáp, bọ xít muỗi, rầy mềm chuyên chích hút đọt non, làm lá bị biến dạng, còi cọc. Bạn có thể phun dầu khoáng hoặc các loại thuốc sinh học, thuốc có hoạt chất như Imidacloprid, Thiamethoxam khi cây vừa nhú đợt lộc mới.

Sâu đục cành

Sâu đục cành đục vào bên trong các cành nhỏ làm cành bị khô héo và gãy ngang. Muốn phòng trừ sâu đục cành bạn nên hường xuyên thăm vườn để phát hiện sớm những cành bị héo thì cắt bỏ và tiêu hủy ngay. Bạn có thể quét vôi ở gốc thân chính để hạn chế xén tóc đẻ trứng.

Bệnh nấm thối rễ, xì mủ thân

Bệnh nấm thối rễ, xì mủ thân gây vàng lá, rụng lá, vết bệnh làm thân cây chảy nhựa đen. Để phòng trừ bệnh này bạn phải đảm bảo đất thông thoáng thoát nước tốt. Định kỳ phun hoặc quét gốc bằng các thuốc có gốc Đồng (Copper) hoặc Phosphorous acid để phòng bệnh.

Lưu ý: Vào năm thứ 3 hoặc thứ 4, một số cây khỏe mạnh có thể bắt đầu ra những chùm hoa bói đầu tiên. Lúc này, cây còn nhỏ, hệ cành chưa đủ khỏe để nuôi quả bạn nên vặt bỏ các chùm hoa bói này để cây tập trung dồn sức nuôi thân cành, tránh cho cây bị “kiệt sức” hay già hóa sớm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất của giai đoạn kinh doanh lâu dài về sau.

Tỉa cành và quản lý tán lá

Tỉa cành định kỳ giúp cây macca thông thoáng, tăng cường quang hợp và giảm nguy cơ sâu bệnh. Nên tỉa những cành khô, cành yếu và cành bị sâu bệnh để cây tập trung dinh dưỡng nuôi các cành khỏe mạnh.

Cây macca tự nhiên có xu hướng mọc vống cao và gỗ rất giòn. Nếu không cắt tỉa tạo tán, cây dễ bị tét cành, bật gốc khi gặp gió và năng suất quả thấp do thiếu ánh sáng đi vào tán trong.

Khi thân chính hoặc cành cấp 1 phát triển dài được khoảng 50 – 60 cm bạn hãy tiến hành bấm ngọn để kích thích ra nhánh mới. Tại mỗi điểm bấm ngọn, cây sẽ ra nhiều chồi tuy nhiên bạn chỉ giữ lại tối đa 3 chồi khỏe nhất mọc đều về 3 hướng khác nhau (tạo thành góc khoảng 120°) và loại bỏ các chồi còn lại.

Kỹ thuật thu hoạch cây macca

Bước vào giai đoạn thu hoạch (thường từ năm thứ 5 trở đi đối với cây ghép), việc thu hái đúng thời điểm và xử lý sau thu hoạch đúng kỹ thuật là những yếu tố quyết định trực tiếp đến chất lượng nhân, tỷ lệ thu hồi và giá thành thương phẩm của hạt macca.

Nếu thu hoạch non hoặc để hạt thấm nước mưa quá lâu trên mặt đất, nhân sẽ bị mốc, đắng, thối hoặc giảm hàm lượng dầu.

Thời điểm thu hoạch

Cây macca thường bắt đầu cho quả sau 3-4 năm trồng. Mùa thu hoạch macca tại Việt Nam thường kéo dài từ tháng 7 đến tháng 9 hoặc tháng 10 hàng năm (tùy thuộc vào thời tiết và từng dòng giống).

Macca không chín đồng loạt cùng một lúc trên cây mà chín rải rác. Bạn cần dựa vào các dấu hiệu sau để nhận biết quả đã đạt độ chín sinh lý tối đa:

Màu sắc vỏ quả: Vỏ quả chuyển từ màu xanh sáng sang màu xanh đậm, bề mặt vỏ hơi sần sùi và xuất hiện các vết nứt tự nhiên ở đường gân quả.
Màu sắc vỏ trong: Khi tách lớp vỏ xanh bên ngoài, phần vỏ gỗ cứng (vỏ hạt) bên trong đã chuyển hoàn toàn sang màu nâu đậm hoặc nâu đen. Nếu vỏ gỗ vẫn có màu trắng hoặc nâu nhạt tức là quả còn non, hàm lượng dầu trong nhân chưa đạt chuẩn.

Cây macca thường cho quả sau 3-4 năm trồng

Phương pháp thu hoạch

Có thể thu hoạch macca bằng tay hoặc sử dụng máy móc chuyên dụng. Đối với diện tích trồng nhỏ, việc thu hoạch bằng tay giúp đảm bảo chất lượng quả. Đối với diện tích lớn, sử dụng máy móc giúp tiết kiệm thời gian và công sức.

Xử lý sau thu hoạch

Quả macca sau khi thu hoạch về chứa hàm lượng nước rất cao (độ ẩm vỏ ngoài khoảng 45%, độ ẩm nhân khoảng 30%). Nếu gom đống lại, quả sẽ bị hấp hơi, lên men và làm hỏng nhân bên trong chỉ sau 24 giờ. Do đó, cần xử lý ngay theo các bước:

Bước 1: Bóc vỏ quả tươi (vỏ xanh)

Phải tiến hành bóc lớp vỏ xanh bên ngoài của hạt macca trong vòng 24 giờ kể từ khi thu hoạch. Có thể dùng máy bóc vỏ quả macca chuyên dụng (đối với sản lượng lớn) hoặc dùng dụng cụ thủ công để tách lấy hạt (vỏ gỗ nâu). Loại bỏ các hạt bị sâu đục, hạt bị thối mốc hoặc hạt quá nhỏ, dị dạng.

Bước 2: Hạ ẩm

Sau khi bóc vỏ xanh, hạt macca cần được làm khô từ từ để hạ độ ẩm của nhân xuống còn khoảng 10% trước khi vận chuyển đến các nhà máy chế biến sâu.

Kỹ thuật thu hoạch cây macca

Các vấn đề thường gặp khi trồng cây macca và giải pháp khắc phục

Trồng macca có thể mang lại nguồn thu nhập rất cao, nhưng hành trình từ lúc xuống giống đến ngày cầm trên tay hạt quả chín không hề dễ dàng. Hệ rễ nhạy cảm, gỗ giòn và yêu cầu khắt khe về thời tiết khiến loại cây này dễ gặp phải nhiều sự cố.

Vấn đề về dinh dưỡng đất

Khi đất thiếu dinh dưỡng, đặc biệt là đạm, photpho, kali và các vi lượng cần thiết lá cây macca sẽ bị vàng, sâu rầy hoặc nấm mốc xuất hiện trên lá và quả. Do đó bạn hãy bổ sung phân bón hữu cơ như chuồng, phân bón xanh, compost để cải thiện cấu trúc đất và cung cấp dinh dưỡng cho cây. Đồng thời sử dụng phân bón NPK (nitơ, photpho, kali) để bổ sung dinh dưỡng cần thiết cho cây.

Lưu ý là phải đảm bảo pH đất trong khoảng 6.0 – 7.0 để cây có thể hấp thụ dinh dưỡng tối ưu.

Bệnh tật và sâu bọ

Cây macca dễ bị tấn công bởi các loại sâu bệnh như sâu đục thân, rệp sáp và bệnh nấm. Do đó bạn cần thường xuyên kiểm tra và phòng ngừa sâu bệnh để đảm bảo cây phát triển khỏe mạnh.

Để kiểm soát sâu bệnh trên cây macca, bạn nên thường xuyên kiểm tra vườn cây, sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật an toàn và thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, việc tỉa cành và quản lý tán lá đúng cách cũng giúp giảm nguy cơ sâu bệnh.

Vấn đề khí hậu và môi trường

Thay đổi khí hậu và điều kiện thời tiết bất thường có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của cây macca. Cho nên bạn cần chú ý đến việc tưới tiêu và bảo vệ cây trong các điều kiện khí hậu khắc nghiệt.

Trồng cây macca không chỉ đòi hỏi kiến thức và kỹ thuật mà còn cần sự tận tâm và kiên nhẫn. Bằng cách áp dụng đúng các kỹ thuật từ chọn giống, chuẩn bị đất, chăm sóc và thu hoạch, bạn có thể đạt được năng suất cao và chất lượng hạt tốt. Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về kỹ thuật trồng cây macca. Chúc bạn thành công!

CÔNG TY TNHH SẢN PHẨM HỮU CƠ ÁNH DƯƠNG